Podmioty współpracujące na zasadzie „samozatrudnienia"

Jeśli nie masz możliwości zapewnić we własnym zakresie realizacji określonych zadań, musisz posiłkować się podmiotami z zewnątrz, które dysponują odpowiednimi kwalifikacjami w danym zakresie. Istnieją na rynku specjalistyczne firmy oferujące np. obsługę i realizację określonego projektu. Jednak często koszty wynajęcia takiej firmy są raczej dość wysokie. Nie każda organizacja może sobie pozwolić na taki wydatek.
Najkorzystniejsza wydaje się współpraca z osobami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą, współpracującymi na zasadzie „samozatrudnienia". Podstawową zaletą takiego rozwiązania jest brak obowiązków płatnika po stronie organizacji. Umowa zawarta jest przecież z przedsiębiorcą, który sam dokonuje własnych rozliczeń podatkowych i ubezpieczeniowych. Zawierając taką umowę, powinieneś jednak pamiętać o kilku kwestiach.

Warto dodać, że poza realizacją konkretnego projektu, umowa z „samozatrudnionym" może dotyczyć innych określonych zadań realizowanych zwykle przez pracowników. Może to być np.:
1. Sprawowanie nadzoru nad zaangażowanymi wolontariuszami;
2. Organizowanie pracy w oddziale (filii) organizacji.
3. Praca w kadrach lub księgowości.
4. Współpraca w realizacji określonych i wyodrębnionych zadań w ramach działalności statutowej organizacji (np. prowadzenie jednego z ośrodków, organizacja kontaktów z podmiotami zewnętrznymi współpracującymi z organizacją itd.).

Co jest, a co nie jest działalnością gospodarczą?

Przede wszystkim w umowie nie mogą znaleźć się zapisy, z których wynikałoby, że nie masz do czynienia z działalnością gospodarczą, a np. stosunkiem pracy czy umową zlecenia.
Przypomnijmy więc, że pozarolniczą działalnością gospodarczą będzie działalność zarobkowa:
• wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa,
• polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
• polegająca na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych (art. 5a pkt 6 updof).
Działalność ta powinna być prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły. Przychody uzyskiwane z działalności gospodarczej nie powinny być zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 updof.

Przy czym, zgodnie z art. 5b ust. 1 updof, za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznajesz czynności, jeżeli łącznie zostały spełnione następujące warunki:
• odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,
• są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności,
• wykonujący czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Uwaga! Zwróć uwagę, że nieuznanie wykonywanych czynności jako działalności gospodarczej spowoduje dopiero łączne spełnienie powyższych warunków. Zawierana umowa powinna więc odnosić się do wszystkich wspomnianych warunków.

Odpowiedzialność wobec osób trzecich

Przedsiębiorca czynnie prowadzący działalność gospodarczą powinien ponosić odpowiedzialność wobec osób trzecich za dokonywane przez siebie czynności. W związku z tym jakiekolwiek przerzucanie odpowiedzialności albo określanie jej na odmiennych zasadach będzie oznaczało, że nie masz do czynienia z działalnością gospodarczą. Nie oznacza to jednak, że istotą tej części umowy będzie określenie bezwzględnej i całkowitej odpowiedzialności przez „samozatrudnionego". Chodzi bowiem o to, aby odpowiedzialność wobec osób trzecich nie spoczywała całkowicie na Twojej organizacji jako zleceniodawcy.

Przykładowy zapis w umowie:
„Strony ustalają, że Wykonawca będzie ponosił całkowitą odpowiedzialność wobec osób trzecich za treść i wartość merytoryczną dokonywanych przez siebie czynności będących przedmiotem niniejszej umowy."
albo
„Odpowiedzialność wobec osób trzecich za treść i wartość merytoryczną czynności będących przedmiotem niniejszej umowy będą ponosiły obie Strony umowy."

Kierownictwo zlecającego

Niezwykle istotna tu będzie także kwestia relacji zlecający - „samozatrudniony". Dotyczy to zakresu i zasad kierownictwa zlecającego wykonanie czynności.
Warto w tym miejscu wspomnieć stanowisko, które zajął Sąd Najwyższy. Rozstrzygnięcie Sądu dotyczyło okoliczności, które decydują o traktowaniu wykonywanych czynności jako stosunku pracy (wyrok SN z 25 listopada 2005 r., sygn. akt I UK 68/05).

Z orzecznictwa...
We wspomnianym wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że zasadniczą i konstrukcyjną cechą umowy o pracę jest wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy. Używa się wówczas określenia praca podporządkowana. Zatem ze stosunkiem pracy będziesz miał do czynienia, jeśli wystąpią następujące elementy:
1/ określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności,
2/ podpisywanie listy obecności,
3/ podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy,
4/ obowiązek wykonywania poleceń kierownictwa co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy,
5/ wykonywanie pracy zmianowej,
6/ stała dyspozycyjność,
7/ dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania,
8/ wykonywanie pracy pod nadzorem np. kierownika.

Ponadto istotny jest również sposób wykonywania czynności. Obowiązek osobistego wykonywania pracy, w tym zwłaszcza zakaz korzystania z pomocy lub usług osób trzecich, jest również cechą konstrukcyjną umowy o pracę. Oznacza to, że w czynnościach wykonywanych przez „samozatrudnionego" mogą brać udział zaangażowane przez niego osoby trzecie, np. „zatrudnione" na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło.

Przykładowy zapis w umowie:
„1. Wykonując powierzone czynności będące przedmiotem niniejszej umowy Wykonawca zobowiązuje się dołożyć najwyższej staranności, wykorzystując posiadaną wiedzę i umiejętności w tym zakresie. W razie potrzeby w wykonaniu powierzonych czynności mogą brać udział osoby zatrudnione przez Wykonawcę.
2. Zlecający zobowiązuje się udzielić Wykonawcy wszelkich niezbędnych wyjaśnień, a także udostępnić Wykonawcy materiały i dane niezbędne do należytego wykonania czynności powierzonych przez Zlecającego."

Czas i miejsce wykonania czynności

W tym przypadku powinieneś pamiętać, że czas i miejsce zlecanych czynności nie może być określane przez zlecającego. Taka sytuacja spowoduje, że zawarta umowa będzie przypominała umowę o pracę, w której - jak wiadomo - istotne znaczenie ma stosunek podległości i podporządkowania, czyli istnienie relacji przełożony-podwładny.

Zobacz, jak mógłby wyglądać przykładowy zapis w umowie:
„Strony ustalają, że Wykonawca będzie wykonywał zlecone mu czynności w swojej siedzibie, w siedzibie Zlecającego lub w innym miejscu, które uzna za właściwe i służące należytemu wykonaniu tych czynności."
Koniec.

Ważny może być również okres, na jaki umowa będzie zawarta. Najbezpieczniej ustalić czas określony, który będą ograniczały np. kwestie związane z wykonaniem powierzonego zadania.

Przykładowy zapis w umowie...
„Umowa niniejsza zostaje zawarta na czas oznaczony, tj. do 31 sierpnia 2008 r."
albo
„Umowa niniejsza zostaje zawarta na czas realizacji projektu będącego przedmiotem niniejszej umowy, nie dłużej jednak niż do 31 października 2008 r."

Ryzyko gospodarcze

Ryzyko gospodarcze stanowi praktycznie najważniejszy element działalności gospodarczej. Przedsiębiorca powinien liczyć się z tym, że efekty jego działalności zależą przede wszystkim od staranności podejmowanych przez niego działań. W związku z tym ryzyka niepowodzenia nie powinien przerzucać na kontrahenta. Jest to przejaw wolności rynkowej, konkurencji i swobody działalności gospodarczej.

Uwaga! W związku z tym występowanie ryzyka gospodarczego jest konsekwencją istniejącej w gospodarce rynkowej wolności gospodarczej oraz szerokiego zakresu swobód, jakie ona za sobą pociąga.

Ponadto w kwestii definicji tego pojęcia wypowiedziało się również Ministerstwo Finansów. Według zaprezentowanego stanowiska z istoty prowadzenia działalności gospodarczej wynika, że osoba prowadząca taką działalność, dotyczy to przecież także „samozatrudnionych", prowadzi tę działalność na własny rachunek i na własne ryzyko.
W wydanym komunikacie czytamy także: Ryzyko gospodarcze, jakie wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej, jest jednak innym ryzykiem od ryzyka, jakie ponosi pracownik w ramach stosunku pracy. Ryzyko gospodarcze związane z działalnością gospodarczą to np. ryzyko inwestycyjne, czyli prawdopodobieństwo nieuzyskania przewidywanych (względnie oczekiwanych) wyników ekonomiczno-finansowych związanych z tą działalnością lub też podejmowanym przedsięwzięciem (komunikat MF z 16 listopada 2006 r., opubl. www.mf.gov.pl/aktualności).

Przykładowy zapis w umowie...
„Strony ustalają, że Wykonawca będzie realizował postanowienia niniejszej umowy przy zastosowaniu własnych urządzeń, pomocy i środków. Przy czym Zlecający nie ma obowiązku:
1/ dokonywania jakichkolwiek wypłat z tytułu zwrotu kosztów używania urządzeń należących do Wykonawcy (np. ekwiwalentów),
2/ pokrywania wydatków poniesionych przez Wykonawcę w związku z realizacją umowy,
3/ uczestniczenia w innych wydatkach związanych z działaniami podejmowanymi przez Wykonawcę."

Dla porównania, w ramach umowy o pracę pracownik ma prawo do wynagrodzenia nawet wówczas, gdy rezultat jego pracy był nieudany, a zatem nie ponosi ryzyka gospodarczego. W takiej sytuacji ryzyko gospodarcze ponosi zawsze Twoja organizacja jako pracodawca. Przedsiębiorca natomiast za swoje straty nie może obarczać swojego kontrahenta. Oczywiście wyjątkiem będzie tu świadome i zawinione działanie kontrahenta na jego szkodę. Jednak w takiej sytuacji pozostaje dochodzenie swoich racji w sądzie na zasadzie odpowiedzialności deliktowej lub kontraktowej.

Przykład
Stowarzyszenie zawarło umowę w przedsiębiorcą, której przedmiotem jest realizacja projektu „X". W ramach wykonania postanowień umowy zleceniobiorca musiał systematycznie dokonywać wyjazdów, korzystając z własnego samochodu. W umowie zawarto zapis, że stowarzyszenie nie ma obowiązku uczestniczenia w kosztach eksploatacji tego samochodu ani nie zapewnia środka transportu w celu wykonania umowy.
W takiej sytuacji w razie awarii samochodu zleceniobiorca traci możliwość sprawnego i należytego wykonania powierzonych czynności. Ponadto naraża się na dodatkowe koszty (np. wydatki na taksówkę), a nawet na odpowiedzialność z tytułu niewykonania umowy (np. z powodu przekroczenia umówionego terminu realizacji projektu).
Zatem w tym przypadku „samozatrudniony" wykonawca ponosi ryzyko gospodarcze w związku z wykonaniem umowy.

Wzór umowy o współpracę

Umowa o współpracę

Zawarta dnia 15 maja 2007 r. w Warszawie pomiędzy:

1/ Stowarzyszeniem „X" z siedzibą w Warszawie, ul. Krótka 12/34, KRS ...........,
zwanym dalej Zlecającym,
a
2/ Przedsiębiorstwem Usługowym „ABC" Adam Kowalski, z siedzibą w Warszawie, ul. Biała 2/5, NIP 123 456 78 90,
zwanym dalej Wykonawcą

§ 1
Przedmiotem niniejszej umowy jest realizacja przez Wykonawcę projektu w ramach programu .................
W ramach realizacji programu Wykonujący zobowiązuje się do (należy tu wpisać zakres wykonywanych czynności związanych z realizacją projektu).

§ 2
Wykonawca oświadcza, że prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie doradztwa gospodarczego i posiada kwalifikacje niezbędne do wykonania powierzonych mu zadań.

§ 3
1. Wykonując powierzone czynności będące przedmiotem niniejszej umowy Wykonawca zobowiązuje się dołożyć najwyższej staranności wykorzystując posiadaną wiedzę i umiejętności w tym zakresie. W razie potrzeby w wykonaniu powierzonych czynności mogą brać udział osoby zatrudnione przez Wykonawcę.
2. Zlecający zobowiązuje się udzielić Wykonawcy wszelkich niezbędnych wyjaśnień, a także udostępnić Wykonawcy materiały i dane niezbędne do należytego wykonania czynności związanych z realizacją niniejszej umowy.

§ 4
Wykonawca będzie dokonywał czynności związanych z realizacją postanowień niniejszej umowy przy zastosowaniu własnych urządzeń, pomocy i środków. Strony ustalają, że Zlecający nie ma obowiązku:
1/ dokonywania jakichkolwiek wypłat z tytułu zwrotu kosztów używania urządzeń należących do Wykonawcy,
2/ pokrywania wydatków poniesionych przez Wykonawcę w związku z realizacją umowy,
3/ uczestniczenia w innych wydatkach związanych z działaniami podejmowanymi przez Wykonawcę.

§ 5
1. Strony ustalają, że za wykonywanie zleconych czynności Wykonawca otrzyma wynagrodzenie w wysokości 4000 zł netto (słownie: cztery tysiące złotych), oraz dodatek w wysokości 2 % kwoty otrzymanej przez Zlecającego w ramach realizowanego projektu.
2. W przypadku ewentualnych strat poniesionych przez Zlecającego w związku z efektem realizacji projektu, Wykonawca wypłaci Zlecającemu odszkodowanie z tytułu nienależytego wykonania umowy w wysokości 15 % całości otrzymanego wynagrodzenia.

§ 6
Odpowiedzialność wobec osób trzecich za treść i wartość merytoryczną czynności będących przedmiotem niniejszej umowy ponosi Wykonawca.

§ 7
Umowa niniejsza zostaje zawarta na czas realizacji projektu będącego przedmiotem niniejszej umowy, nie dłużej jednak niż do 16 lipca 2007 r.

§ 8
W sprawach nieuregulowanych niniejszą umową będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

§ 9
Umowa została sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron.

Zlecający Wykonawca
............... ...................

Warto też przypomnieć, że:
1) osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą,
2) osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz
3) jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej,
które dokonują świadczeń z tytułu działalności wykonywanej osobiście określonej w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18 updof, osobom objętym nieograniczonym obowiązkiem podatkowym, mają obowiązek jako płatnicy pobierać zaliczki na podatek dochodowy (art. 41 ust. 1 updof).
Pamiętaj jednak, że Twoja organizacja nie będzie zobowiązana do poboru zaliczek od należności ze wspomnianych tytułów, jeżeli współpracownik złoży Wam oświadczenie, że wykonywane przez niego usługi wchodzą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej (art. 41 ust. 2 updof).

Konsekwencje nieuznania czynności jako działalności gospodarczej

Przypomnijmy, że jeśli zostaną spełnione łącznie warunki określone w powołanych wyżej przepisach art. 5b ust. 1 updof, wówczas organy kontrolne uznają, że mamy do czynienia nie z działalnością gospodarczą, a np. z umową o pracę.
Taka sytuacja spowoduje, że po stronie organizacji powstaną obowiązki w zakresie:

Podatku dochodowego

W zakresie podatku dochodowego nieuznanie czynności za działalność gospodarczą spowoduje, że „samozatrudniony" będzie musiał zapłacić podatek dochodowy według progresywnej skali podatkowej.
Natomiast organizacja zostanie uznana za płatnika podatku dochodowego. Oznacza to, że dochód w tym przypadku będzie ustalony przy zastosowaniu niższych, zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu. W związku z tym w podatku podatkowym wystąpi zaległość, którą organizacja będzie musiała uregulować wraz z odsetkami za zwłokę.

Uwaga! Obowiązki płatnika w zakresie podatku dochodowego będą spoczywały na Twojej organizacji zarówno w przypadku uznania zawartej umowy za umowę o pracę, jak i za umowę cywilnoprawną, tj. zlecenia lub o dzieło.

Jeśli płatnik nie pobiera podatku albo pobiera go w kwocie niższej od należnej, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie (art. 78 § 1 kks).
Jeśli jednak kwota niepobranego podatku jest małej wartości, sprawca podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.

Mała wartość jest to wartość, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Minimalne wynagrodzenie wynosi w 2008 r. 1.126 zł., natomiast w 2009 r. wyniesie ono 1.276 zł. (obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. - MP nr 55, poz. 499). 

Ponadto podatnik lub płatnik, który wbrew obowiązkowi:
• nie dokonuje w terminie zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacji objętych nim danych albo też podaje w nim dane niezgodne ze stanem rzeczywistym lub niepełne,
• dokonuje zgłoszenia więcej niż jeden raz,
• nie podaje numeru identyfikacji podatkowej lub podaje numer nieprawdziwy,
podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (art. 81 § 1 kks).

Składek ubezpieczeniowych

W tym przypadku organizacja będzie także płatnikiem tych składek - poza przypadkami zawarcia umowy o dzieło. Pamiętaj, że w tym zakresie również wystąpi zaległość. Składki przedsiębiorcy są bowiem z reguły niższe, niż wynikające z umowy o pracę.

Pamiętaj! Podatnik, czyli w tym przypadku pracownik, nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania czynności, o których mowa w art. 12, 13 oraz 18 updof do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik. Chodzi o świadczenia m.in. ze stosunku pracy, z umowy zlecenia lub o dzieło, praw majątkowych itd. Oznacza to, że w tym przypadku odpowiedzialność ponosi pracodawca (art. 26a ust. 1 Ordynacji podatkowej). Przepisy te obowiązują od 1 stycznia 2007 r. 

Sankcje dotkną też samozatrudnionego. Są to sankcje określone w przepisach kodeksu karnego skarbowego.
Jeśli „samozatrudniony" świadomie uchylał się od opodatkowania, ponieważ nie ujawnił właściwemu organowi m.in. przedmiotu lub podstawy opodatkowania, naraża podatek na uszczuplenie. Podlega wtedy karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie (art. 54 § 1 kks).

Z orzecznictwa...
W jednym z wyroków Sąd Najwyższy stwierdził, że narażenie na uszczuplenie podatku to działanie bądź zaniechanie prowadzące do powstania różnicy między należną kwotą podatku, a kwotą przypadającą do zapłaty np. według zeznania.
Będzie to przede wszystkim niezadeklarowanie należnej kwoty podatku, od którego zapłaty sprawca się w ten sposób uchylił, czyli:
• niezgłoszenie organowi podatkowemu przedmiotu opodatkowania,
• niezgłoszenie danych mogących mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego lub jego wysokości,
• podanie wspomnianych danych niezgodnie z rzeczywistością,
• nierzetelne prowadzenie ksiąg, a także
• każde inne działanie prowadzące do powstania różnicy między należną kwotą a wykazaną w zeznaniu podatkowym
(patrz wyrok SN z 11 lutego 2003 r., sygn. akt IV KKN 21/00).

Umowa zawarta z byłym pracodawcą

Warto też wspomnieć o przypadkach, gdy Twoja organizacja zawrze umowę o współpracę z byłym pracownikiem jako przedsiębiorcą. W takim przypadku współpracownik ma ograniczoną możliwość wyboru formy opodatkowania. Dotyczy to 19-procentowego podatku liniowego oraz ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Podatek liniowy
Należy zwrócić uwagę na sytuację, gdy Wasz współpracownik wybrał opodatkowanie podatkiem liniowym i uzyska z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub w formie spółki osobowej przychody ze świadczenia usług na rzecz Twojej organizacji, odpowiadających czynnościom, które:
1) wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy, lub
2) wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym
- w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.
W takiej sytuacji podatnik ten (współpracownik) traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania podatkiem liniowym i ma obowiązek wpłacić:
• zaliczki od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonych przy zastosowaniu skali podatkowej (na zasadach ogólnych), oraz
• odsetki za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek (art. 9a ust. 3 updof).

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (III)
Ograniczenie będzie dotyczyło również ryczałtu ewidencjonowanego. Opodatkowania w tej formie nie stosuje się m.in. do podatników rozpoczynających działalność samodzielnie lub w formie spółki, jeżeli podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników, przed rozpoczęciem działalności w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy, wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności podatnika lub spółki (art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym).

Czym jest kontrakt menedżerski?

Powinieneś pamiętać, że w przypadku zawarcia umowy, z której treści będzie wynikało, że jest to umowa o zarządzanie, czyli kontrakt menedżerski, zasady rozliczeń będą odmienne.

Kontrakt menedżerski jest typem umowy nienazwanej, zbliżonej swoją istotą do umowy zlecenia. Ponadto do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosujesz odpowiednio przepisy o zleceniach. Przez zawarcie kontraktu menedżerskiego przyjmujący zlecenie zobowiązuje się za wynagrodzeniem do stałego wykonywania czynności zarządzania przedsiębiorstwem zleceniodawcy w jego imieniu i na jego rzecz.

Można więc stwierdzić, że istotą kontraktu menedżerskiego albo innej umowy o zarządzanie będą działania związane z funkcjonowaniem Twojej organizacji jako zespołu współdziałających elementów, czyli jako całości. Zatem może to być m.in.:
• kierowanie bieżącą działalnością organizacji (np. w zakresie polityki kadrowej, organizacji działań, administracji itd.),
• prowadzenie promocji organizacji,
• zarządzania finansami organizacji (np. pozyskiwanie środków na działalność, opracowywanie budżetów projektów itd.).

Przykładowe zapisy w umowie:
„§ 3. Do obowiązków Menedżera należy przede wszystkim:
a/ zarządzanie bieżącymi sprawami organizacji związanymi z realizacją jego celów określonych w statucie,
b/ koordynowanie działań podejmowanych przez Zarząd organizacji,
c/ zarządzanie finansami organizacji przede wszystkim poprzez opracowanie budżetów projektów i kontakty ze sponsorami;
§. 4. Menedżer zobowiązuje się uzyskać zgodę i akceptację Zarządu decyzji dotyczących rozporządzenia majątkiem Zlecającego w wysokości przekraczającej kwotę ............., a także zaciągania zobowiązań przekraczających kwotę ....................".

albo

„§ 3. Do obowiązków Menedżera należy w szczególności:
a/ uczestniczenie w opracowaniu okresowych zadań organizacji i ich realizacja,
b/ przygotowanie i opracowanie regulaminu organizacyjnego z podziałem zadań, kompetencji i odpowiedzialności personelu,
c/ dobór, weryfikacja i zarządzanie personelem m.in. poprzez przygotowywanie i realizację planów szkolenia dla potrzeb realizacji celów statutowych Zlecającego."

Jednak w przypadku zatrudnienia osoby przeznaczonej do realizacji jednego konkretnego projektu, trudno będzie wskazać elementy świadczące o tym, że zawarta umowa jest de facto kontraktem menedżerskim. W tym przypadku mamy bowiem do czynienia z konkretnym zadaniem nie dotyczącym z reguły funkcjonowania organizacji jako całości. Wyjątkiem będą tu projekty, od których realizacji zależy funkcjonowanie organizacji (np. działalność statutowa prowadzona jest dzięki środkom uzyskanym w ramach realizacji programu).
W związku z tym treść każdej umowy będzie zależała od konkretnego, indywidualnego przypadku.

Jak zakwalifikować przychody z kontraktu menedżerskiego?

Pamiętaj, że za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się m.in. przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze. Co ważne, dotyczy to również przychodów z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 13 pkt 9 updof). Nie dotyczy to jednak przychodów otrzymywanych przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych, określonych w art. 13 pkt 7 updof.

Uwaga! Trzeba pokreślić, że nawet w przypadku, gdy kontrakt zostanie zawarty z menedżerem, który jest przedsiębiorcą, a czynności wykonywane będą w ramach działalności gospodarczej, przychody z tej umowy nadal będą traktowane jako przychody z działalności osobistej, a nie gospodarczej.
Menedżer nie będzie mógł np. odliczać faktycznie poniesionych kosztów związanych z taką działalnością.

Obowiązki organizacji zawierającej kontrakt menedżerski

W związku z tym przychody z kontraktów menedżerskich dla celów podatku dochodowego należy zawsze kwalifikować jako przychody z działalności wykonywanej osobiście. Oznacza to, że organizacja staje się z tego tytułu płatnikiem podatku dochodowego.

Należy podkreślić, że organizacja dokonująca świadczeń m.in. z tytułu kontraktu menedżerskiego ma obowiązek jako płatnik pobierać zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 19 % należności pomniejszonej o:
• tzw. pracownicze koszty uzyskania przychodów, które w 2009 r. wynoszą 111,25 zł miesięcznie i 1.335 zł rocznie, oraz
• składki potrącone przez płatnika w danym miesiącu na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe (art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b) updof.
Zaliczkę tę zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne pobranej przez płatnika (art. 41 ust. 1a updof).

Płatnicy powinni przekazać kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki na rachunek urzędu skarbowego, właściwego dla płatnika.
Ponadto organizacja będąca płatnikiem powinna sporządzić deklaracje:
• PIT-4R - w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym i przesłać do urzędu skarbowego właściwego dla płatnika,
• PIT- 11 - w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym i przesłać podatnikowi oraz do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika.

Zatem należy uważać, aby postanowienia zawartej umowy nie sugerowały, że mamy do czynienia kontraktem menedżerskim, czyli z umową o zarządzanie. W takim przypadku organizacja będzie musiała wywiązać się z obowiązków płatnika. Przypomnijmy, że nie ma tu znaczenia, ze menedżer będzie wykonywał umówione czynności w ramach prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Podstawa prawna:
- ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.)
- ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 930 z późn. zm.)
- ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.)